Bước vào thế kỷ XXI, Việt Nam đứng trước những cơ hội phát triển vượt bậc đi liền với những thách thức chưa từng có tiền lệ. Toàn cầu hóa sâu rộng, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (Cách mạng 4.0) và sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế số không chỉ mở ra không gian phát triển mới mà còn làm thay đổi sâu sắc toàn bộ diện mạo chính trị, xã hội và kinh tế trên toàn cầu.
Trong bối cảnh thời đại đầy biến động đó, Việt Nam đã quyết định lựa chọn con đường hội nhập quốc tế toàn diện, chủ động và tích cực. Hội nhập không đơn thuần dừng lại ở việc mở cửa nền kinh tế, thúc đẩy giao thương thương mại, mà đó còn là cả một hành trình kết nối bền chặt với kho tàng tri thức của nhân loại, tiếp thu tinh hoa khoa học công nghệ, mở rộng hợp tác toàn diện trên các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, quốc phòng, ngoại giao và từng bước nâng cao vị thế, tiếng nói quốc gia trên trường quốc tế.
Trải qua gần bốn thập kỷ tiến hành công cuộc Đổi mới, Việt Nam đã ghi lại những dấu ấn vô cùng mạnh mẽ trên bản đồ thế giới. Đất nước đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế ở mức cao liên tục, xây dựng thành công một môi trường đầu tư hấp dẫn và ngày càng khẳng định vững chắc vai trò, uy tín của mình trong các tổ chức, diễn đàn quốc tế lớn.
Nhìn lại lịch sử, năm 1986 là một dấu mốc không thể phai mờ đối với mọi thế hệ người dân Việt Nam. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, Đảng Cộng sản Việt Nam đã chính thức khởi xướng công cuộc Đổi mới toàn diện đất nước, chuyển dịch nền kinh tế từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung, bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Đây được xem là một quyết định mang tính lịch sử, tháo gỡ những rào cản nội tại và khơi dậy sức sáng tạo, năng lực sản xuất mạnh mẽ trong nhân dân. Nhờ những chính sách đổi mới đúng đắn và kịp thời, nền kinh tế quốc gia đã từng bước vượt qua khủng hoảng, phục hồi mạnh mẽ và liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng nhanh trong nhiều năm liền.
Thành quả lớn lao nhất của Đổi mới chính là yếu tố con người: hàng triệu người dân đã chính thức thoát nghèo, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân trên khắp các vùng miền được cải thiện một cách rõ rệt. Việt Nam từ một quốc gia thiếu đói, phải nhập khẩu lương thực đã vươn lên kỳ diệu trở thành một trong những nước xuất khẩu gạo và nông sản hàng đầu thế giới. Song song đó, hàng loạt ngành công nghiệp hiện đại mới được hình thành; hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông, điện lực, viễn thông được đầu tư đồng bộ, làm thay đổi hoàn toàn diện mạo từ thành thị đến nông thôn.
Tiếp đà Đổi mới trong nước, Việt Nam nhanh chóng triển khai chiến lược ngoại giao đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế. Một trong những cột mốc đầu tiên mang tính bước ngoặt chính là việc Việt Nam chính thức gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào năm 1995, mở đầu cho chuỗi hành trình hội nhập sâu rộng sau này.
Sau bước đệm ASEAN, Việt Nam đã không ngừng chủ động tiến ra biển lớn với hàng loạt sự kiện quốc tế có tầm ảnh hưởng sâu rộng:
Năm 1998, Việt Nam gia nhập Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC). Đến năm 2007, Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đánh dấu sự thừa nhận của toàn cầu đối với nền kinh tế thị trường của đất nước.
Việt Nam đã ký kết và thực thi hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, tiêu biểu như CPTPP (Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương), EVFTA (Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU) và RCEP (Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực).
Việc tích cực ký kết và tham gia hàng chục hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương đã giúp hàng hóa "Made in Vietnam" tiếp cận trực tiếp tới hàng tỷ người tiêu dùng trên toàn cầu. Các doanh nghiệp trong nước dần được tôi luyện, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế vượt bậc. Kim ngạch xuất nhập khẩu của đất nước liên tục thiết lập những kỷ lục mới, khẳng định Việt Nam là một nền kinh tế mở cực kỳ năng động.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng thế giới dịch chuyển mạnh mẽ, Việt Nam ngày nay tự hào được giới đầu tư quốc tế đánh giá là một trong những nền kinh tế thu hút FDI hấp dẫn và ổn định nhất tại khu vực Châu Á. Sở hữu lợi thế lớn về vị trí địa chính trị chiến lược, môi trường chính trị ổn định, nguồn lao động dồi dào và các chính sách ưu đãi cởi mở, Việt Nam đã thành công thu hút sự hiện diện của những tập đoàn công nghệ lớn hàng đầu thế giới:
Từ các trung tâm công nghiệp lớn ở Bắc Ninh, Thái Nguyên, Hải Phòng đến Bình Dương, Đồng Nai, các khu công nghiệp và khu công nghệ cao hiện đại xuất hiện ngày càng nhiều. Việt Nam dần bứt phá khỏi vai trò lắp ráp đơn thuần để trở thành một mắt xích sản xuất thiết yếu, một trung tâm chế tạo quan trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu. Đặc biệt, xu hướng chuyển dịch dòng vốn hậu đại dịch COVID-19 càng củng cố mạnh mẽ vị trí chiến lược này của đất nước.
Để không bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua công nghệ toàn cầu, Việt Nam chủ trương đón đầu cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư bằng việc xác định chuyển đổi số quốc gia là động lực tăng trưởng cốt lõi và dài hạn. Chiến lược xây dựng Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số, phát triển Kinh tế số và Xã hội số đã được triển khai đồng bộ ở mọi cấp ngành.
Những công nghệ mang tính bứt phá của thời đại như Trí tuệ nhân tạo (AI), Dữ liệu lớn (Big Data), Điện toán đám mây (Cloud Computing) và Internet vạn vật (IoT) đang từng bước len lỏi và thay đổi hoàn toàn cách thức quản lý của Nhà nước, cách vận hành của doanh nghiệp cũng như phương thức học tập, làm việc của người dân. Xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt, thương mại điện tử bùng nổ mạnh mẽ là minh chứng rõ ràng cho một xã hội số đang hình thành nhanh chóng.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam cũng đã trưởng thành vượt bậc, không chỉ làm chủ công nghệ trong nước mà còn tự tin vươn ra chinh phục các thị trường quốc tế khó tính. Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo phát triển năng động, đưa Việt Nam trở thành một trong những điểm nóng thu hút vốn đầu tư mạo hiểm cho công nghệ tại Đông Nam Á.
Thấm nhuần triết lý "con người là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và là động lực của sự phát triển", Việt Nam luôn ưu tiên dành nguồn lực lớn đầu tư cho giáo dục và đào tạo. Để chuẩn bị cho kỷ nguyên kinh tế tri thức, hệ thống giáo dục quốc gia không ngừng đổi mới chương trình học, đẩy mạnh liên kết đào tạo song phương, đa phương với các trường đại học và cơ sở giáo dục danh tiếng trên thế giới.
Chất lượng giáo dục mũi nhọn của Việt Nam liên tục gặt hái "trái ngọt" khi học sinh, sinh viên nước nhà liên tục đạt thành tích xuất sắc, giành những tấm huy chương vàng danh giá tại các kỳ thi Olympic trí tuệ quốc tế. Nguồn nhân lực trẻ, có tư duy nhạy bén, khả năng thích ứng công nghệ nhanh và tinh thần ham học hỏi đã và đang là điểm tựa vững chắc, trở thành lợi thế cạnh tranh mang tính chiến lược của đất nước trên trường quốc tế.
Hội nhập quốc tế nhưng quyết không "hòa tan". Việt Nam thực hiện quá trình hội nhập trên nguyên tắc bảo tồn và phát huy mạnh mẽ các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Ngược lại, chính quá trình hội nhập sâu rộng đã trở thành bệ phóng đưa các di sản, nét đẹp văn hóa Việt Nam tỏa sáng trên trường quốc tế.
Nhiều di sản thiên nhiên, văn hóa vật thể và phi vật thể của Việt Nam được UNESCO công nhận, trở thành niềm tự hào dân tộc.
Phở, Bún chả, Bánh mì... liên tục được vinh danh trong các bảng xếp hạng ẩm thực toàn cầu, thu hút hàng triệu du khách quốc tế trải nghiệm.
Tà áo dài truyền thống, âm nhạc độc đáo, điện ảnh và các loại hình nghệ thuật dân gian đang ngày càng vươn xa, bắc những nhịp cầu hữu nghị.
Ngành du lịch Việt Nam phát triển vượt bậc với thương hiệu điểm đến an toàn, thân thiện, giàu trải nghiệm văn hóa và cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ. Sự lan tỏa của các giá trị văn hóa không chỉ nâng cao sức mạnh mềm quốc gia mà còn tạo nên sự hiểu biết, đồng cảm sâu sắc từ bạn bè năm châu dành cho đất nước và con người Việt Nam.
Sự thăng hoa về kinh tế luôn song hành cùng những thắng lợi rực rỡ trên mặt trận ngoại giao. Kiên trì đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ, Việt Nam đã khẳng định mạnh mẽ thông điệp: "Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế."
Bằng uy tín chính trị ngày càng cao, Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc nhiều trọng trách quốc tế lớn như: hai lần đảm nhiệm vai trò Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, đảm nhận thành công cương vị Chủ tịch ASEAN, đăng cai tổ chức Diễn đàn APEC và là địa điểm kết nối hòa bình thế giới qua Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều tại Hà Nội. Những sự kiện tầm cỡ này là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy tiếng nói và vị thế của Việt Nam ngày càng có trọng lượng trong các vấn đề quốc tế và khu vực.
Dù đã đạt được những thành tựu có tính lịch sử, con đường phía trước của Việt Nam không chỉ toàn hoa hồng. Trong giai đoạn phát triển mới, đất nước đang phải đối mặt với một loạt thách thức mang tính toàn cầu và nội tại gay gắt:
Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu, đặc biệt là hiện tượng nước biển dâng tại đồng bằng sông Cửu Long. Vấn đề ô nhiễm môi trường tại các đô thị lớn cũng đòi hỏi những giải pháp quyết liệt hơn.
Tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh chóng đang đặt áp lực lớn lên hệ thống an sinh xã hội. Đồng thời, sự phát triển như vũ bão của công nghệ đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao phải thích ứng kịp thời, xóa nhòa khoảng cách công nghệ và đảm bảo an ninh mạng quốc gia vững chắc.
Để duy trì đà phát triển bền vững, Việt Nam không có con đường nào khác ngoài việc kiên trì đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, nâng cao mạnh mẽ năng suất lao động xã hội, đẩy nhanh quá trình chuyển dịch xanh và cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng bền vững, tuần hoàn.
Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã vạch ra một tầm nhìn chiến lược đầy cảm hứng: Phấn đấu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045 – thời điểm kỷ niệm tròn 100 năm thành lập nước.
Mục tiêu này không chỉ dừng lại ở những con số tăng trưởng kinh tế khô khan, mà đó chính là khát vọng cháy bỏng của toàn dân tộc về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, công bằng và văn minh. Khát vọng vĩ đại ấy đang từng ngày, từng giờ được hiện thực hóa bằng chính trí tuệ, ý chí tự lực tự cường và sự nỗ lực không mệt mỏi của gần 100 triệu người dân Việt Nam cả trong và ngoài nước.
Hành trình hội nhập quốc tế của Việt Nam là một thiên sử ca hào hùng về bản lĩnh, tinh thần đổi mới sáng tạo và khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Từ một đất nước bị tàn phá nặng nề bởi chiến tranh, chịu bao đau thương mất mát, Việt Nam đã từng bước khẳng định vị thế vững chắc của mình bằng sự tăng trưởng kinh tế vượt bậc, mở rộng quan hệ đối ngoại rộng khắp, phát triển khoa học công nghệ hiện đại đồng thời gìn giữ trọn vẹn bản sắc văn hóa dân tộc.
Trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu, mỗi người dân Việt Nam đều mang sứ mệnh của một đại sứ hình ảnh nước nhà. Mỗi doanh nghiệp nỗ lực cạnh tranh, mỗi nhà khoa học miệt mài sáng tạo, mỗi người lao động hăng say sản xuất và mỗi bạn trẻ không ngừng học tập đều là những viên gạch hồng xây dựng nên một Việt Nam năng động, tự tin và đáng tin cậy.
Tiếp nối truyền thống dựng nước và giữ nước vẻ vang của thế hệ cha ông đi trước, Việt Nam hôm nay đang tự tin viết tiếp những trang sử mới – trang sử của hội nhập sâu rộng, phát triển bền vững và hiện thực hóa khát vọng vươn tầm, tỏa sáng rực rỡ trên trường quốc tế.